Opublikowano:

Emocje i motywacje w pracy z dzieckiem nie w pełni sprawnym

Integracja czyli współdziałanie – jesteśmy członkami jednego społeczeństwa, jesteśmy Razem bez względu na to czy i w jakimkolwiek zakresie potrzebujemy wspomagania.

„Świat jest piękny i każdy ma prawo korzystać z tego piękna” – jak  powiedziała M. Grzegorzewska.

Prawdy oczywiste dotyczą wszystkich ludzi, dzieci i dorosłych bez względu na stopień i rodzaj sprawności czy nie w pełni sprawności jakimi obdarzyła nas natura. Każdy człowiek ma prawo do własnego tempa rozwoju i jego specyficznych cech, ponieważ każdy z nas jest inny. Każdy człowiek posiada pewien potencjał, który jest rozwijany przez całe życie w procesie wychowania, edukacji i pracy. Dzięki temu rozwijamy swoje zdolności i umiejętności w różnych dziedzinach życia.

Motywacja jest motorem wszelkiego działania – to ona sprawia że rozwija się nauka, powstają wynalazki. Tajemnica polega na tym „żeby nam się chciało chcieć”. Utrzymanie chęci wykonywania ćwiczeń, zadań które proponuje nauczyciel, terapeuta w zakresie edukacji i wieloprofilowego usprawniania to podstawa rozwoju osób nie w pełni sprawnych oraz poprawy ich funkcjonowania emocjonalnego i społecznego.

Każdy człowiek ma jakieś ograniczenia, nie zawsze są one widoczne. Każdy człowiek ma potrzeby edukacyjne związane z Jego mocnymi i słabymi stronami w powiązaniu z Jego indywidualnym stylem uczenia się oraz Jego rozwojem emocjonalno społecznym. Każdy człowiek posiada mocne strony indywidualne predyspozycje i zdolności. Pomagają Mu one uczyć się – zdobywać wiedzę, rozwijać zainteresowania, pracować, rozwiązywać problemy, funkcjonować w społeczeństwie.

Warunki konieczne dla utrzymania motywacji dziecka ze specyficznymi potrzebami edukacyjnymi do podejmowanych zadań:

  1. Akceptacja:
    • rodzicielska;
    • nauczyciela – terapeuty – wychowawcy:
      • traktowanie ucznia podmiotowo – trzeba pamiętać o tym, że nauczyciel jest animatorem ale to uczeń wyznacza kierunek naszych działań. Możemy dysponować najlepszymi programami edukacji i usprawniania, najlepsze kwalifikacje ale jeśli elastycznie nie dostosujemy ich do indywidualnych warunków i „potrzeby chwili” nasze działania skazane będą na niepowodzenia. Dlatego konieczna jest nasza obserwacja i wnikliwa analiza ucznia;
      • dawanie wsparcia w wykonywanych zadaniach;
      • pozytywne spojrzenie – wierzę, że Ci się uda, wszyscy stracili nadzieję ale ja się nie poddam, bo wierzę że potrafisz.
  2. Realizowanie potrzeb dziecka:
    • podstawowych fizjologicznych;
    • bezpieczeństwa i komunikacji (dostosowanie środków w tym zakresie);
    • uwagi, troski, cierpliwości i zainteresowania nauczyciela;
    • ważności, uznania, sukcesu i radości z wykonanego zadania;
    • pokonywania trudności (stopniowanie trudności zadań) i rywalizacji;
    • odpowiedzialności za wykonanie zadania;
    • przynależności do grupy i pełnienia w niej roli.
  3. Kreowanie pozytywnego obrazu samego siebie w oczach dziecka:
    • kształtowanie w oczach dziecka dobrego zdania o sobie samym;
    • mam mocne strony (nauczyciel je pokazuje i pomaga rozwijać);
    • jestem ważny dla dorosłego (przez postawę nauczyciela-terapeuty);
    • potrafię wykonać zadanie (stwarzanie warunków do sukcesu);
    • mimo pewnych problemów potrafię wykonać zadanie.
  4. Znajomość norm społecznych i konsekwentne ich przestrzeganie.
    Od domu rodzinnego kształtowanie w dziecku postaw akceptowanych społecznie. W tym zakresie konieczna jest pedagogizacja Rodziców.
    W warunkach szkolnych będzie to ustalanie zasad, wyznaczanie granic i przestrzeganie ich, brak zgody na ich łamanie.
  5. Znajomość uczuć i emocji oraz adekwatne posługiwanie się nimi dla samookreślania swoich uczuć i emocji w danej sytuacji.
    Jeśli zaniedbamy tę dziedzinę możemy spotkać się z zaburzeniami zachowania od agresji po apatię. Może wystąpić brak zrozumienia potrzeb, brak porozumienia, zachwiane poczucie bezpieczeństwa. Efektem zaś powyższego może być poczucie niższości, złe zdanie o sobie i brak chęci do podejmowania zadań.
  6. Określenie celu dla dziecka.
    Cel musi być jasny, pozytywny, krótkoterminowy.
    Do formułowania celu wykorzystać możemy zainteresowania i predyspozycje dziecka.

Sposób patrzenia nauczyciela na dziecko jest równie ważny w utrzymaniu motywacji-gotowości i chęci współpracy i kształtowania relacji między nauczycielem a uczniem.

Ważnymi elementami są:

  • Wyodrębnienie mocnych stron dziecka w kontekście rodzajów inteligencji (wg Gardnera):
    • językowo-lingwistyczna;
    • obrazowo-przestrzenna;
    • logiczno-matematyczna;
    • ruchowo-kinestetyczna;
    • muzyczna;
    • interpersonalna;
    • intrapersonalna.
  • Brak etykietowania – akceptacja.
  • Rozwijanie i uświadamianie dziecku Jego mocnych stron i możliwości w oparciu o które uczeń może realizować zadania, rozwijać zainteresowania (artystyczne: teatralne, muzyczne, plastyczne, techniczne, przyrodnicze, sportowe).
  • Zabezpieczenie potrzeb dziecka.
  • Dostosowanie metod i technik pracy do potrzeb i możliwości dziecka na danym etapie Jego rozwoju:
    • diagnoza deficytów;
    • dostosowanie środków komunikowania się w szerokim znaczeniu;
    • techniczne przystosowanie stanowiska nauki (wygoda, bezpieczeństwo, swoboda funkcjonowania);
    • konstruowanie indywidualnych kart pracy ucznia zgodnie z Jego potrzebami;
    • konstruowanie testów sprawdzających wraz z właściwymi do potrzeb warunkami ich realizacji;
    • wykorzystanie nowoczesnych środków np. komputer i odpowiednie programy edukacyjne.
  • Realizowanie indywidualnego programu nauczania dostosowanego do potrzeb i możliwości dziecka w korzystnych warunkach, to znaczy w placówkach gdzie kadra nauczycieli i terapeutów posiada wysokie kwalifikacje i umiejętności pracy z jednorodnym rodzajem niepełnosprawności, aby w sposób odpowiadający potrzebom wychowanków wspomagać efektywnie ich rozwój. Takie podejście umożliwia odnoszenie sukcesów pedagogicznych, co jest konieczne również dla utrzymywania wysokiego poziomu motywacji kadry pedagogicznej.
  • Określenie, wyodrębnienie stylów uczenia się dziecka (dominujących):
    • wzrokowy;
    • słuchowy;
    • kinestetyczny;
    • dotykowy;
    • indywidualny;
    • grupowy.

W celu zastosowania odpowiednich środków dydaktycznych spełniających potrzeby uczniów w tym zakresie (aby nauka była przyjemnością) i tak odpowiednio:

  • ilustracje, plansze, piktogramy, obserwacje;
  • wykład, instrukcja, dyskusja;
  • odgrywanie ról, drama;
  • konstrukcja, praca z materiałami, robienie notatek;
  • praca indywidualna;
  • praca grupowa.

Te wszystkie czynniki BUDUJĄ poziom motywacji ucznia dający szansę uzyskania pozytywnych efektów pracy. Uaktywniają dziecko dając możliwość nauczycielowi-terapeucie na wszechstronny rozwój emocjonalno-społeczny i psychoruchowy ucznia, również nie w pełni sprawnego. Dają dziecku możliwość kształtowania na coraz wyższym poziomie jego umiejętności szkolnych i rozwijania indywidualnych zdolności. Jednocześnie dają poczucie sukcesu i spełnienia celów dla nauczycieli.

Bądźmy więc razem.