Opublikowano:

Rola lustra we wspomaganiu rozwoju strategią Treningu Globalnego

Trening Globalny jest specyficzną strategią wspierania rozwoju uczniów z różnorodnymi dysfunkcjami czy deficytami. Począwszy od zaburzeń funkcjonowania sensomotorycznego, zaburzeń wzroku, słuchu, aż po trudności szkolne wywołane tymi zaburzeniami, oraz schorzeń takich jak Mózgowe Porażenie Dziecięce, Zespół Downa, Autyzm i inne. Trening Globalny posiada własne autorskie narzędzia dydaktyczne dopasowane do potrzeb i możliwości podopiecznych oraz sposobu ich funkcjonowania. Opiera się o zestaw standardów podczas procesu wspierania rozwoju, jak również opracowuje zestawy ćwiczeń sensomotorycznych dostosowanych do potrzeb, problemów i realizowanych celów swoich podopiecznych.

Lustro… niby zwykła rzecz, każdy z nas ma je domu, często niejedno. Jednak nie przywiązujemy do niego większej wagi. Dorośli patrząc w lustro nie widzą nic nadzwyczajnego, za to dzieci bardzo się dziwią. Patrzą z wielkim zainteresowaniem na swoje odbicie jak i na odbijające się rzeczy, które znajdują się wokół dziecka.

Podstawową właściwością lustra we wspieraniu rozwoju jest to, iż poprzez odbicie zwiększa ono pole widzenia dziecka o połowę. Przyglądając się w nim widzimy zarówno to co mamy przed sobą jak i to co jest za naszymi plecami. Mając możliwość oglądu całej przestrzeni wokół siebie zwiększa się w dziecku poczucie bezpieczeństwa. Czuje się bezpiecznie widząc w lustrze terapeutę i odczuwa jego bliskość. Widzi, że terapeuta nie robi nic co mogłoby wzbudzić jego strach. Lustro wspomaga nawiązywanie relacji dziecka z terapeutą – relacji wzrokowej oraz werbalnej. Pełni rolę katalizatora przestrzeni oraz relacji społecznych u dzieci, które boją się nowych sytuacji społecznych, oraz boją się innych pozycji swojego ciała oprócz tych dobrze znanych, dających poczucie bezpieczeństwa, np. niskich lub leżących na podłodze. Takie dzieci mogą mieć problemy prioprocepcji i dotyku, a lustro bezpośrednio przynosi informacje o „środowisku” i ewentualnych zagrożeniach z niego wynikających.

Odbicie lustrzane pozwala dziecku także na lepszą kontrole swoich ruchów. Umożliwia to dogłębne przyglądanie się swojemu ciału, co wpływa na jego lepszą świadomość ciała i poznawanie jego schematu. Młody człowiek ćwicząc przed lustrem ma możliwość samodzielnie dostrzegać błędy, które popełnia, a więc zwiększa swoja samokontrolę i jakość wykonywanych ćwiczeń. Może obserwować swoje części ciała podczas ćwiczeń – jak terapeuta je układa, w jaki sposób się porusza. Ma to później wpływ na szybsze, samodzielne wykonywanie ćwiczeń. Równocześnie poprzez odbicie dziecko widząc swoje ruchy może przyglądać się im z różnych perspektyw, co wpływa na koordynację wzrokowo-ruchową. Widząc swoje odbicie dziecko ma także możliwość kontroli precyzji napięcia, równowagi i prawidłowej postawy. Lustro to narzędzie dla terapeuty do uzyskania efektywnego ćwiczenia i należy to wykorzystać.

W taki sam sposób lustro wpływa na ćwiczenia logopedyczne. Dziec​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ko może patrzeć na układ ust terapeuty przy ćwiczeniach np. przez powtarzanie wyrazów. Naśladowanie ruchów mimicznych, powtarzanie sylab, ciągów sylab, rytmizacja z ruchem ciała przy kontroli, kotwiczeniu wzrokowym wpływa na ruch warg oraz lepsze rozumienie tego ruchu i jego celu.

W pracy z dzieckiem przed lustrem rolę może odgrywać także to, iż dziecko lubi patrzeć na siebie i „gwiazdorzyć”, co również w odpowiedni sposób terapeuta powinien wykorzystać to do ćwiczeń.

Obraz w lustrze zniekształca naszą perspektywę patrzenia na otoczenie. Lewa strona jest prawą, zaś prawa lewą. Co z pozoru wydaje się oczywiste, dla dziecka oczywistym nie jest. Musi ono włożyć nie lada wysiłek w to, aby przyswoić istniejące zmiany. Sytuacja ta rozwija w nim widzenie i rozróżnianie przestrzenne, rozróżnienie kierunków, wielkości i odległości, logiczne myślenie, a co za tym także idzie wpływa na koncentracje i rozwój intelektualny. Dziecko oswaja się z tymi aspektami przez „mediatora”, którym jest lustro. Ćwiczenia te przynoszą lepszy efekt z dziećmi w każdym wieku.

Kolejną ważną funkcją jaką pełni lustro w Treningu Globalnym jest to, iż tylko dzięki niemu dziecko ma możliwość widzieć siebie w naturalnej sytuacji. Obraz swojego odbicia pozwala na dużo lepsze poznanie własnego ciała i jego specyfiki, a przecież by móc w pełni i dobrze posługiwać się czymś i czuć się bezpiecznie trzeba to dobrze poznać. Tak samo jest z naszym ciałem. Jeśli chcemy mieć nad nim pełną kontrole najpierw musimy włożyć czas i wysiłek by je dogłębnie poznać. Widząc w lustrze obraz siebie i drugiej osoby, dziecko może dostrzegać podobieństwa i różnice w ciele, a tym samym poszerzać swoją wiedzę w zakresie ciała. Ma także możliwość naśladowania ruchów, przy percepcji przestrzennego otoczenia, z ułożeniem przedmiotów wokół siebie.

Dostęp do oglądu własnego ciała umożliwia dziecku jeszcze jedną aktywność. A mianowicie widząc swą twarz może ono zachęcane przez terapeutę naśladować różne minki odpowiadające danym emocjom. Dziecko widząc swą mimikę dowiaduje się jak zachowuje się jego ciało w codziennych sytuacjach. Możemy wraz z dzieckiem pokazywać do lustra miny danych emocji, tak by dziecko nauczyło się mimiki przy określonych stanach emocjonalnych, na przykład: złości czy radości. Uczy się jakie zachowania wysyła jego ciało i jak są odbierane przez innych ludzi. Takie na pozór banalne zabawy są częścią treningu prowadzonego do szeroko rozumianego rozwoju emocjonalnego każdego dziecka. Jest to ważne szczególnie u dzieci, które nie mówią. Następuje rozwój osobowy dziecka.

Lustro jako narzędzie terapeutyczne jest wykorzystywane w pracy z różnorakimi deficytami rozwojowymi. Na przykład dzieci z niewygaszonym odruchem MORO dużo szybciej i chętniej nawiązują kontakt z terapeutą poprzez lustro, lepiej i chętniej uczestniczą w ćwiczeniach. Z kolei dziecko, które ma kłopot z równowagą przez możliwość obserwowania swoich ruchów i kontrolę postawy lepiej utrzymuje równowagę zarówno statyczną jak i dynamiczną.

Należy jednak zaznaczyć, iż lustro podczas ćwiczeń ma i swoje minusy. Dziecko może się rozpraszać, dziewczynki poprawiają spinki, gumki, czy grzywkę. Często skupiają się na swoim ubiorze, na przykład kwiatku czy kotku na bluzce. Rozpraszają się także poprzez obserwacje i skupienie się na rzeczy znajdującej się za nim, która obija się w lustrze np.: kartki na ścianie. Dziecko może także tracić koncentrację przez patrzenie na wygląd terapeuty.

W pracy z dzieckiem przed lustrem należy pilnować aby dziecko nie koncentrowało się na samym sobie i swoich emocjach. Takie skupienie uwagi na naśladowaniu swoich ruchów, komentowanie swojego wyglądu, wykonywaniu wyuczonych min i póz, można zaobserwować np. przy dzieciach autystycznych. Te wszystkie aktywności można wykorzystać do pracy podczas kolejnych sesji, odwracając uwagę na obserwacji samego siebie a stymulując uwagę dziecka np. na ćwiczeniach językowych. Rozproszenie uwagi dziecka podczas pracy z lustrem wynika z braku selekcji bodźców.

Podsumowując: lustro we wspomaganiu rozwoju strategią Treningu Globalnego odgrywa istotną rolę. Zwiększa pole widzenia, co wpływa na poczucie bezpieczeństwa. Sprzyja poznaniu swojego ciała oraz samokontroli przy wykonywaniu ćwiczeń. Poprawia koordynację wzrokowo-ruchową i jest wykonywane przy ćwiczeniach logopedycznych. Wpływa na koncentracje uwagi jak i rozwój intelektualny. Lustro także odgrywa dużą rolę w treningu emocjonalnym, który ma ogromne znaczenie w rozwoju emocjonalno-społecznym.